Ὁ Μέγας Ἑσπερινός τῶν Χριστουγέννων

   Τό ἑσπέρας τῆς παραμονῆς τῶν Χριστουγέννων, Τετάρτη 25 Δεκεμβρίου, τελέσθηκε μέ κάθε ἱεροπρέπεια στόν Μητροπολιτικό Καθεδρικό Ναό τῆς Ἁγίας Φωτεινῆς Νέας Σμύρνης, ὁ Μέγας Πανηγυρικός Ἀρχιερατικός Ἑσπερινός τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων.

   Ὁμιλητής ἦταν ὁ Πανοσιολογιώτατος Ἀρχιμανδρίτης π. Βασίλειος Γιαννάκας, Προϊστάμενος τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίας Κυριακῆς Παλαιοῦ Φαλήρου. Τό πλαίσιο τῆς ὁμιλίας του ἦταν ἡ θεολογική ἀνάλυση τῆς εἰκονογραφίας τῆς Γεννήσεως, ἑστιάζοντας στή σημασία τῆς συνειδητῆς μετοχῆς τοῦ πιστοῦ στό μυστήριο τῆς Θείας Ἐνανθρωπήσεως, χρησιμοποιῶντας τά πρόσωπα τῆς Σαλώμης καί τοῦ Ἰωσήφ γιά νά καταδείξει πῶς ἡ προσκόλληση στίς βιωτικές μέριμνες καί ὁ πειρασμός τῆς ἀμφιβολίας μποροῦν νά ἀποπροσανατολίσουν τόν ἄνθρωπο ἀπό τήν πνευματική οὐσία τῶν ἑορτῶν.

* * *

   Κατ’ ἀρχάς ὁ π. Βασίλειος τόνισε τήν ἐλεύθερη συγκατάθεση στή μετοχή τῆς ἑορτῆς. Ἐνῶ ὁ χρόνος μᾶς φέρνει ἀναπόφευκτα ἐνώπιον τῶν γεγονότων τῆς θείας Οἰκονομίας, ἡ οὐσιαστική μετοχή σέ αὐτά ἀπαιτεῖ τήν ἐλεύθερη καί αὐτοπροαίρετη συγκατάθεσή μας. Ἡ Ἐκκλησία καθιέρωσε τή λειτουργική ἐπανάληψη αὐτῶν τῶν γεγονότων γιά νά βοηθήσει τήν ἀνθρώπινη ἀδυναμία καί νά μᾶς προσκαλεῖ διαρκῶς νά συμμετέχουμε.

   Κατόπιν ἀνέφερε τήν ἀπώλεια τῆς μετοχῆς μέσῳ τῆς καθημερινότητας, δηλαδή τό σύμβολο τῆς Σαλώμης. Στήν εἰκόνα τῆς Γεννήσεως, ἡ σκηνή μέ τή Σαλώμη, πού προετοιμάζει τό λουτρό τοῦ βρέφους, συμβολίζει τόν κίνδυνο νά ἐγκλωβιστεῖ κανείς στήν καθημερινότητα. Παρ’ ὅλο πού φροντίζει τόν Χριστό, ἡ Σαλώμη τόν ἀντιμετωπίζει ἁπλῶς ὡς ἕνα βρέφος, ἀγνοῶντας τό μέγα μυστήριο καί στερούμενη τή διάθεση λατρείας πού ἔχουν οἱ ἄγγελοι καί οἱ ποιμένες.

   Στό ἑπόμενο σημεῖο πού ἑστίασε εἶναι τό κέντρο τῆς ζωῆς καί ὁ κίνδυνος τοῦ ἐγωκεντρισμοῦ. Ὁ ὁμιλητής τόνισε ὅτι εἶναι δυνατόν κάποιος νά ὑπηρετεῖ τήν Ἐκκλησία μέ προθυμία, ἀλλά νά παραμένει «ἔκκεντρος», δηλαδή νά ἔχει χάσει τόν Χριστό ὡς κέντρο τῆς ζωῆς του. Ὅταν χάνεται αὐτό τό κέντρο, ὁ ἄνθρωπος καταλήγει ἐγωκεντρικός, ὑπηρετῶντας τίς δικές του ἐπιθυμίες καί ἀπαιτῶντας ἀπό τόν Θεό νά τίς ἐπικυρώνει.

   Στή συνέχεια ὁ π. Βασίλειος ἔκανε παραλληλισμό τῆς Εἰκόνας τῆς Γεννήσεως μέ τήν παραβολή τοῦ σπορέα: Ἡ εἰκόνα τῆς Γεννήσεως περιγράφεται ὡς μιά ἀναπαράσταση τῆς παραβολῆς τοῦ σπορέα. Τό θεῖο Βρέφος εἶναι ὁ «σπόρος», ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Ἡ Παναγία, οἱ ποιμένες καί οἱ μάγοι ἀποτελοῦν τήν «ἀγαθή γῆ» τῆς ὑπακοῆς. Ἡ Σαλώμη ἀντιπροσωπεύει τό «ἀκανθῶδες ἔδαφος», τούς ἀνθρώπους πού πνίγονται ἀπό τίς μέριμνες καί τίς ἀπολαύσεις τοῦ βίου. Ὁ πειρασμός τῆς ἀμφιβολίας: Ἡ μορφή τοῦ γέροντος βοσκοῦ, πού πειράζει τόν Ἰωσήφ, συμβολίζει τόν πονηρό πού σπέρνει τήν ἀμφιβολία καί τήν ἀπιστία. Ὁ ἀποπροσανατολισμός ἀπό τίς βιοτικές μέριμνες (Σαλώμη) γίνεται συχνά τό σκαλοπάτι πού ὁδηγεῖ στούς πειρασμούς τῆς ἀμφιβολίας γιά τό μυστήριο τῆς Γεννήσεως.

   Ἀκολούθως ὁ ὁμιλητής τόνισε τή σημασία τῆς πρόσληψης τῆς ἀνθρώπινης φύσης. Μέ ἀναφορά στόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Θεολόγο, πού εἶπε «τό γάρ ἀπρόσληπτον, ἀθεράπευτον· ὅ δέ ἥνωται τῷ Θεῷ, τοῦτο καί σώζεται» (Πρός Κληδόνιον ἐπιστολή), τονίζεται ὅτι ὁ Χριστός εἰσῆλθε στήν ἱστορία γιά νά ἐξαγιάσει ὅλη τήν καθημερινότητά μας, λ.χ. ἐργασίες, σχέσεις. Μόνο ὅ,τι ἑνώνεται μέ τόν Θεό, μπορεῖ νά θεραπευθεῖ καί νά σωθεῖ.

   Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω ἔρχεται ἡ τελική προτροπή: Ὁ πιστός καλεῖται νά μήν ἐπιτρέψει στούς πειρασμούς τῆς καθημερινότητας νά τόν ἀποπροσανατολίσουν, ἀλλά νά λατρέψει τόν Χριστό «ἐξ ὅλης τῆς καρδίας, ἐξ ὅλης τῆς διανοίας καί ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος», ὥστε Ἐκεῖνος νά γεννηθεῖ στή «φάτνη τῆς καρδιᾶς» του. Ἀνάλογα μέ ἕναν καθρέφτη, ὁ ὁμιλητής προτείνει ὅτι ἡ στάση μας ἀπέναντι στό θεῖο βρέφος καθορίζει τήν πνευματική μας κατάσταση: ἄν ἔχουμε στραμμένη τήν πλάτη μας στό μυστήριο, ὅπως ὁ πονηρός καί ἡ Σαλώμη στήν εἰκόνα, χάνουμε τό φῶς τῆς σωτηρίας, ἐνῶ ἄν γίνουμε «ἀγαθή γῆ», ἐπιτρέπουμε στόν σπόρο τοῦ Θεοῦ νά μεταβάλει τήν προσωπική μας ἔρημο σέ ὑδραγωγεῖο ζωῆς.

   Τέλος, τό κεντρικότερο σημεῖο τῆς ὁμιλίας τοῦ π. Βασιλείου συνιστᾶ ἡ ἀνάγκη ὁ Χριστός νά ἀποτελεῖ τό ἀληθινό κέντρο τῆς ζωῆς μας, καθώς ἡ ἐγγύτητα στά ἐκκλησιαστικά γεγονότα δέν ἐγγυᾶται ἀπό μόνη της τήν οὐσιαστική πνευματική μετοχή.

* * *

   Προσκεκλημένοι στόν Ἑσπερινό τῶν Χριστουγέννων ἦταν ὅλοι οἱ Χριστιανοί τῆς Ἐνορίας, ἀλλά καί τῶν ὅμορων Ἐνοριῶν, πού εἶχαν τή δυνατότητα νά συμμετάσχουν καί νά προσευχηθοῦν μαζί γιά τό κορυφαῖο, μοναδικό καί κοσμοσωτήριο γεγονός τῆς ἐνανθρώπησης τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ.

   Στόν Καθεδρικό ναό, κατάμεστο ἀπό νέους, πιστούς καί κληρικούς τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεώς μας, χοροστάτησε ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Συμεών, ὁ ὁποῖος χαρακτήρισε εὐλογημένη βραδιά τή νύχτα αὐτή τῶν Χριστουγέννων, προτρέποντας ὅλους μας νά στρέψουμε ὁλόκληρη τήν ὕπαρξή μας πρός τό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, προκειμένου μέρα μέ τήν ἡμέρα νά κατανοοῦμε τό μυστήριο τῆς ἔνσαρκης παρουσίας του καί νά ἐπικεντρώνουμε τή ζωή μας, τίς καρδιές μας, τή θέλησή μας, τή σκέψη μας, στό ὑπερούσιο πρόσωπό Του. Ἔκλεισε δέ μέ ὁλόθερμες εὐχές γιά μιά εὐλογημένη αὐριανή ἡμέρα.